प्रहरी प्रधान कार्यालयले कञ्चनपुरकी १३ वर्षीया किशोरी निर्मला पन्तको बलात्कार र हत्या प्रकरणमा संलग्न व्यक्ति पक्राउ गरी कारबाहीको दायरामा ल्याउन फेरि अनुसन्धान टोली गठन गरेको छ ।
प्रहरी महानिरीक्षक (आईजीपी) धीरजप्रताप सिंहले केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआईबी)का डीआईजी दुर्गा सिंहको नेतृत्वमा अनुसन्धान टोली गठन गरेर कञ्चनपुर पठाएका हुन् । उपप्रधान तथा गृहमन्त्री रवि लामिछानेले पदभार ग्रहण गरेकै दिन पुस ११ गते ‘बलात्कारपछि हत्या गरिएकी कञ्चनपुरकी किशोरी निर्मला पन्तलाई न्याय दिलाउन अधिकतम पहल गर्ने’ सम्बन्धी निर्णयमा हस्ताक्षर गरेका थिए । त्यसपछि गृह मन्त्रालयले निर्मला प्रकरणमा अहिलेसम्म भएका अनुसन्धान/छानबिनसम्बन्धी विषयलाई एकीकृत गरेर दोषी पत्ता लगाई कारबाहीको दायरामा ल्याउने गरी काम गर्न प्रहरी प्रधान कार्यालयलाई पत्र पठाएको थियो ।
भीमदत्त नगरपालिका–२ (कञ्चनपुर) स्थित खोल्टीकी निर्मलाको शव २०७५ साउन ११ गते त्यही नगरपालिकाको वडा नम्बर १८ स्थित निम्बुखेडा खोला किनारको उखुबारीमा फेला परेको थियो । त्यसपछि प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआईबी) र कञ्चनपुर प्रहरीले घटना अनुसन्धान गर्ने क्रममा भदौ ३ गते दिलिपसिंह विष्टलाई पक्राउ गरेको थियो ।
त्यसबेला प्रहरीले घटनामा विष्टकै संलग्नता उल्लेख गरे पनि अनुसन्धान, स्थानीय भीड, विभिन्न अधिकारवादीका प्रतिवेदन, प्रहरीका विभिन्न प्रतिवेदनलगायतले आ-आफ्नै जिकिरसहितका दाबी गरे पनि अहिलेसम्म घटनामा संलग्न व्यक्ति को हुन् भन्ने टुंगो लागेको छैन । अनुसन्धान पनि गिजोलिएको छ‚ जसका कारण करिब साढे ४ वर्षअघिको बलात्कार र हत्यासम्बन्धी जघन्य अपराधको अनुसन्धान अन्योलमा छ । पछिल्लोपटक उपप्रधान तथा गृहमन्त्री लामिछानेले पनि मृतक निर्मलालाई न्याय दिलाउन आफू लागिपर्ने बताएपछि प्रहरीले फेरि अनुसन्धान समिति नै बनाएर घटनास्थलतर्फ पठाएको छ ।
गृहको पत्र पाएलगत्तै प्रहरी महानिरीक्षक सिंहले उक्त घटनाको अनुसन्धान गर्न सीआईबीका डीआईजी सिंहको नेतृत्वमा एसपी कमल थापा, प्रहरी अस्पतालका मनोचिकित्सक डा. आशीष दत्त, सीआईबीकै निरीक्षक दुर्गा योञ्जनसहितको टोली गठन गरेका हुन् ।
प्रहरी प्रधान कार्यालयका अनुसार अनुसन्धान टोली प्रमुख सिंहसहित केही अधिकारी महेन्द्रनगर पुगिसकेका छन् । टोलीका केही सदस्य छिट्टै घटनास्थलतर्फ जाने तयारीमा छन् ।
‘अनुसन्धान समिति गठनलगत्तै डीआईजीसहित केही कञ्चनपुर पुगिसक्नुभएको छ, केही जाने तयारीमा हुनुहुन्छ,’ सीआईबीका एक अधिकारीले भने, ‘दोषी पत्ता लगाएर कारबाहीको दायरामा ल्याउन अधिकतम पहल गर्न हामी लागिपरेका छौं ।’
घटनापछि विभिन्न मितिमा जिल्ला प्रहरी, प्रदेश प्रहरी, प्रहरी प्रधान कार्यालय र गृहमन्त्रालयले अनुसन्धान तथा छानबिन र अनुसन्धान टोली बनाए पनि ती संयन्त्रका सुझावसहितका प्रतिवेदन अझै बेवारिस छन् ।
गृह मन्त्रालयका तत्कालीन सहसचिव हरिप्रसाद मैनाली नेतृत्वको समिति र एआईजी बस्न्यातको आन्तरिक समितिका प्रतिवेदनले विष्टलाई निर्दोष भनेका थिए । दुवै प्रतिवेदन र कञ्चनपुर प्रहरीको अनुसन्धान प्रतिवेदन बाझिएपछि घटनाका अभियुक्त कानुनी दायरामा आउन सकेका छैनन् ।
प्रहरी प्रधान कार्यालयले तत्कालीन एआईजी धिरु बस्न्यात नेतृत्वको समितिले पेश गरेको प्रतिवेदनलाई त तथ्य र प्रमाणबाहिर गएर बनाएको भन्दै खारेज नै गरिसकेको छ । बस्न्यात नेतृत्वको टोलीले बनाएको प्रतिवेदन तत्कालीन डीआईजी सुरज केसी नेतृत्वको समितिले खारेज गरेको थियो । घटनाको अनुसन्धानमा लापरबाही गरेको भन्दै कञ्चनपुरका तत्कालीन एसपी दिल्लीराज विष्टसहितका ८ प्रहरी कारबाहीमा परेका थिए । त्यसमध्येका कतिपयमाथि भएको कारबाही सरकारले फिर्ता लिइसकेको छ ।
तर, बलात्कार र हत्यामा संलग्नलाई भने कारबाहीमा दायरामा ल्याउन प्रहरीले अझै सकेको छैन । तत्कालीन डीआईजी केसीको प्रतिवेदनअनुसार बलात्कार र हत्या आरोपमा पक्राउ परेर छुटेका दिलीपसिंह विष्ट नै मुख्य अभियुक्त रहेकाले उनीमाथि थप अनुसन्धान गर्न प्रहरी प्रधान कार्यालयले अपराध अनुसन्धान विभागमार्फत कञ्चनपुर प्रहरीलाई निर्देशन दिए पनि यो विषय पनि अझै अन्योलमा छ ।
केसी नेतृत्वको समितिले पेश गरेको प्रतिवेदनमा भनिएको छ, ‘निर्मला पन्तको जबर्जस्ती करणी र हत्यासम्बन्धी घटना छानबिन गर्न गठित समितिको प्रतिवेदन निष्पक्ष र तथ्यपरक हुन नसकेको देखिन्छ,’ पुनरवलोकन समितिको प्रतिवेदनको सुझाव खण्डमा भनिएको छ, ‘एआईजी धिरु बस्न्यातको अध्यक्षतामा गठित छानबिन समितिको प्रतिवेदन कार्यान्वयन नगर्ने, हालसम्म भएका प्रगतिलाई एकीकृत गरी अनुसन्धानको निष्कर्षमा पुग्नुपर्ने र सो क्रममा शंकास्पद जो कोही पनि अनुसन्धानको दायरामा ल्याउनुपर्ने देखिन्छ ।’
पुनरवलोकन समितिले स्थानीय प्रहरीको कार्य क्षेत्रभित्र रहने अनुसन्धानलाई सीआईबीका अधिकृत तथा उपलब्ध विज्ञतासमेतलाई उपयोग गर्दै निष्कर्षमा पुर्याउन सुझाएको थियो । अहिले गृहमन्त्री लामिछानेको निर्देशनपछि उक्त प्रतिवेदनसमेतलाई आधार बनाएर प्रहरी प्रधान कार्यालयले अनुसन्धान टोलीलाई कञ्चनपुर पठाएको हो । उच्च स्रोतका अनुसार घटनापछि केही मानिस फरार भएको र हालसम्म पनि ती व्यक्ति नफर्किएपछि ती व्यक्तिको खोजीमा पनि जुटेको छ । डीआईजी नेतृत्वको समितिलाई पनि ती शंकास्पद व्यक्तिको पहिचान गरी अनुसन्धानको दायरामा ल्याउन अधिकतम पहल गर्न भनिएको छ ।
#kantipur
