सामान्य परिवारकी एक ग्रामीण महिला, जसले कहिल्यै आफ्नो परिचय आफैंले बनाउने कल्पना पनि गर्नु भएको थिएन, घरबाट बाहिर निस्कँदा घुम्टो ओढ्नुपर्ने बाध्यता, श्रीमान् वा ससुराको नामबाट चिनिने सामाजिक परम्परा र सीमित शैक्षिक अवसरका बीच पनि अङ्गिरा तेलीले आफ्नो मेहनत, लगन र आत्मविश्वासका बलमा समुदायमा छुट्टै पहिचान स्थापित गर्नुभएको छ । उहाँ नवलपरासी जिल्लाको पाल्हीनन्दन गाउँपालिका वडा नंं २ हरपुर निवासी हुनु हुन्छ ।
प्लस टु तहसम्म अध्ययन गरेकी अङ्गिरा विगत १२ वर्षदेखि सहकारी संस्थाको व्यवस्थापकका रूपमा कार्यरत हुनु हुन्छ । आज ५५१ जना सेयर सदस्य रहेको संस्थाको दैनिक व्यवस्थापनदेखि वित्तीय अनुशासन र सदस्यको विश्वास कायम गर्ने जिम्मेवारी उनले सफलतापूर्वक निर्वाह गर्दै आउनु भएको छ । उहाँकै सक्रियतामा संस्थामा ४३२ जना महिला र ११९ जना पुरुष सदस्य आबद्ध छन्, जसले महिलाको नेतृत्वमा अघि बढेको सहकारीको सफलताको कथा बोलिरहेको छ।
अङ्गिराको यात्रा भने सहकारीबाट सुरु भएको थिएन । इन्द्रेणी सामाजिक विकास मञ्चले सञ्चालन गरेको ‘शक्ति’ महिला सशक्तीकरण तथा जीविकोपार्जन कार्यक्रमअन्तर्गत उहाँले तीन वर्ष स्थानीय स्रोत व्यक्तिका रूपमा काम गर्नु भएको थियो २०६७ तिर । कार्यक्रमले उहाँमा आत्मविश्वास जगायो, चेतना फैलायो र आर्थिक रूपमा आत्मनिर्भर बन्ने बाटो देखायो । तीन वर्षपछि कार्यक्रम समाप्त हुँदा त्यसअन्तर्गत रहेका १२ वटा महिला समूहलाई सहकारीमा रूपान्तरण गरियो र “शक्ति कृषि सहकारी संस्था लि.” को स्थापना गरियो । त्यसैबेलादेखि अङ्गिराले व्यवस्थापकको जिम्मेवारी सम्हाल्नु भयो, जुन जिम्मेवारी उहाँले आजसम्म निरन्तर निभाइरहनु भएको छ ।
सहकारी स्थापना हुँदा महिलाहरूले प्रतिमहिना १० रुपैयाँ बचतबाट यात्रा सुरु गरेका थिए । त्यो १० रुपैयाँ जुटाउन पनि धेरैलाई कठिन थियो अंङ्गिरा भन्नु हुन्छ तर अङ्गिराले सहकारीको उद्देश्य, बचतको महत्व र सामूहिक प्रयासको शक्तिबारे निरन्तर बुझाउँदै आउनु भयो जसले गर्दा आज त्यही संस्थाका सदस्यहरूले न्यूनतम २०० रुपैयाँदेखि अधिकतम १,००० रुपैयाँसम्म नियमित बचत गर्ने अवस्था बनेको छ । यो परिवर्तनमा उहाँको धैर्यता, नेतृत्व र निरन्तरको प्रयासको परणाम हो ।
उनको सक्रियतामा सहकारीले बचत र ऋणको कारोबारमा मात्र सीमित नभई खानेपानी, सरसफाइ, स्वास्थ्य, पाठेघरसम्बन्धी सचेतना, नागरिकता, लैङ्गिक समानता, व्यवसाय प्रवद्र्धन तथा छोराछोरीबीच विभेद नगर्ने संस्कार विकासका कार्यक्रम सञ्चालन ग¥यो । महिलाहरूलाई गाई, भैँसी, बाख्रा पालनजस्ता साना व्यवसायमा प्रोत्साहित गर्दै बचत गर्ने बानीको विकास गरियो । यही प्रयासले आज संस्था आर्थिक र सामाजिक रूपमा बलियो र स्थापित बन्दै गइरहेको छ ।
ग्रामीण क्षेत्रमा काम गर्नु चुनौतीपूर्ण रहेको उनी बताउनु हुन्छ तर आफूले गरेका कामबाट महिलाको जीवनमा आएको परिवर्तन देख्दा सबै दुःख बिर्सिने गरेको अङ्गिराको भनाई छ । अझै पनि महिलाको नाममा जग्गा–जमिन नहुँदा ऋण प्रवाहमा समस्या हुने गरेको उहाँको अनुभव छ । त्यसैले महिलाको नाममा पनि लालपुर्जा हुनुपर्ने र समाजले महिला–पुरुषलाई समान अवसर र समान सम्मानका साथ हेर्नुपर्ने उहाँको स्पष्ट धारणा छ ।
अङ्गिराको सफलतामा परिवारको साथ पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण रह्यो । विशेष गरी उहाँकी बुढीसासु (अजिया सासु) ले उनलाई घरभित्र सीमित नरहन प्रेरित गरिरहनु हुन्थ्यो । “पढेपछि घरमा मात्र होइन, बाहिर पनि गएर काम गर्नुपर्छ,” भन्ने उनको हौसलाले अङ्गिराको जीवनको दिशा नै बदलिदियो । त्यसपछि श्रीमान् र परिवारका अन्य सदस्यको सहयोगले उहाँ घुम्टोको परम्पराबाट बाहिर निस्कनुभयो र आफ्नै नामबाट चिनिने एक सफल र आत्मविश्वासी महिला बन्नु भएको छ ।
आज अङ्गिरा तेली केवल एक सहकारी व्यवस्थापक मात्र होइनन्, ग्रामीण महिलाको आत्मविश्वास, आर्थिक सशक्तीकरण र सामाजिक रूपान्तरणको जीवित उदाहरण बन्नु भएको छ । घुम्टोभित्र सीमित एक महिलादेखि सयौँ परिवारको भरोसाको नेतृत्वकर्ता बन्ने उनको यात्रा धेरै महिलाका लागि प्रेरणाको स्रोत बनेको छ ।
